Mogiła zbiorowa z I w.św. w Szczawnem

[tadeks]

Niedawno kręciłem się po Beskidzie Niskim, odwiedziłem m.in. Szczawne. Chciałem m.in. w okolicach cerkwi zobaczyć mogiłę zbiorową, gdzie pochowano poległych podczas I w.św.
Miałem pewne namiary, tekst Edwarda Orłowskiego z pracy "Cmentarze i zbiorowe mogiły wojenne z I wojny światowej na pograniczu bieszczadzko-beskidzkim":
Duża zbiorowa mogiła wojskowa z czasów I wojny światowej znajduje się na parceli
przycerkiewnej w Szczawnem. Jeżeli za punkt odniesienia przyjąć budynek cerkwi, to mogiła
zlokalizowana jest po przeciwnej stronie dzwonnicy. Według zapisów austriackich zajmuje
powierzchnię 101,3 m2
. W pamięci tutejszych ludzi przetrwały wspomnienia jak po przejściu
frontu walk, kilku żołnierzy i miejscowi wozacy zwozili furmankami z pobojowisk zwłoki
zabitych żołnierzy i układali do wykopanego uprzednio dużego dołu przy dzwonnicy.

Miałem też dodatkowe namiary Gabriela Janczarskiego uzyskane na Facebooku:
Mogiła ta jest obecnie zajmowana przez pochowki współczesne.

Żadnych śladów po mogile na wskazanym miejscu nie znalazłem. Pokręciłem się dłużej po otoczeniu cerkwi.
Przeszedłem się jeszcze dalej na zachód i kilka-naście(dziesiąt) metrów dalej, na skaju zagajnika wypatrzyłem tam mini kopiec, może mieć te ok. 100 m kw, raczej mniej. Na pierwszy rzut oka wyglądało na wysypisko śmieci, a może jest to pozostałość po zbiorowej mogile?
Zna ktoś dokładniejszą lokalizację tego kopca?

PS. Szukając tego kopca pokręciłem się też za murem okalającym cmentarz i sugeruję,
gdyby ktoś tam wybierał się, to proponuję udać się od północnej ściany cerkwi w kierunku północno-zachodnim, przejść murek i wejść w las ok. 100 m. Nie przegapi się tego, co tam zobaczyłem, a nigdzie zdjęć tego w sieci nie znalazłem.

[Dlugi]

tadeks - prawdopodobnie wszedłeś na obszar starego cmentarza. Ciekaw jestem, co tam zobaczyłeś, nie zdawałem sobie sprawy, że cmentarz jest tam aż tak duży, przejeżdżając zawsze myślałem, że tylko taki, jak widać pod cerkwią. Dopiero geoportal mnie uświadomił:

Z tego zdjęcia jednak widać, że jeśli pochówki z WW były za dzwonnicą w linii cerkiew-dzwonnica to ich miejsce zajmują już pochówki cywilne.
Popatrzyłem też na kataster - i lekko zgłupiałem:

[tadeks]

tadeks - prawdopodobnie wszedłeś na obszar starego cmentarza. Ciekaw jestem, co tam zobaczyłeś...

Z tego zdjęcia jednak widać, że jeśli pochówki z WW były za dzwonnicą w linii cerkiew-dzwonnica to ich miejsce zajmują już pochówki cywilne.

1. Nie prawdopodobnie, ale na pewno. Mam kilka zdjęć robionych komórką i niebawem wstawię. Jest tam pochowany m.in. Onufry Macko, to ojciec Mikołaja Macko, bardzo zasłużonego dla cerkwi w Szczawnem.

2. Na portalu u Bartka Wadasa przeczytałem inny namiar na kopiec, może zgodny z moim przypuszczeniem lokalizacji:
Za dzwonnicą znajduje się czynny cmentarz a za nim pomiędzy czereśniami, pochodzący z okresu I wojny światowej cmentarz żołnierski bez nagrobków.

[tadeks]

Wklejam obiecane, wybrane zdjęcia zrobione w Szczawnem ponad 100 m. na północny zachód od cerkwi. Tak się kręciłem w okolicach cerkwi szukając śladów po pochówkach pierwszowojennych i na ten cmentarz trafiłem. To nie cmentarz, ani mogiły wojenne, jednak chyba mogę trochę naciągnąć i podciągnąć pod tytuł:
W poszukiwaniu mogiły...
Przepraszam za jakość zdjęć. Byłem w podróży ze Słupska do Komańczy już ponad 20 godzin (wyjechałem dnia poprzedniego o godz. 17) i jakoś nie pomyślałem, aby na cmentarzu wyjąć aparat z plecaka, pstrykałem skromnym smartfonem.




Długi, przypuszczam, że wcześniej lub później Ciebie tam poniesie. Myślę, że podzielisz się też tym ,co zobaczyłeś.

[tadeks]

"Na terenie Szczawnego na Podkarpaciu archeolodzy z Uniwersytetu Jagiellońskiego natrafili na zapomniany cmentarz wojenny z lat 1914-1915. Jak przekazał PAP kierujący badaniami dr Marcin Czarnowicz, w ponad 20 grobach spoczywa ok. 50 żołnierzy armii austro-węgierskiej, rosyjskiej i niemieckiej(... )Przedmioty znalezione przy pochówkach wskazują, że w Szczawnem pochowano żołnierzy trzech armii: austro-węgierskiej, rosyjskiej oraz niemieckiej. Dr Marcin Czarnowicz podkreślił, że jeszcze kilka lat temu badacze nie mieli wiedzy o istnieniu tego cmentarza."
Cały artykuł, z którego fragmenty zacytowałem dostępny na wp.pl
https://tech.wp.pl/sensacyjne-odkrycie- ... 242216320a

Wiedziano wcześniej o istnieniu tego cmentarza. Na forum też o nim pisaliśmy:

Niedawno kręciłem się po Beskidzie Niskim, odwiedziłem m.in. Szczawne. Chciałem m.in. w okolicach cerkwi zobaczyć mogiłę zbiorową, gdzie pochowano poległych podczas I w.św.
Miałem pewne namiary, tekst Edwarda Orłowskiego z pracy "Cmentarze i zbiorowe mogiły wojenne z I wojny światowej na pograniczu bieszczadzko-beskidzkim":
"Duża zbiorowa mogiła wojskowa z czasów I wojny światowej znajduje się na parceli
przycerkiewnej w Szczawnem. Jeżeli za punkt odniesienia przyjąć budynek cerkwi, to mogiła
zlokalizowana jest po przeciwnej stronie dzwonnicy. Według zapisów austriackich zajmuje
powierzchnię 101,3 m2
W pamięci tutejszych ludzi przetrwały wspomnienia jak po przejściu
frontu walk, kilku żołnierzy i miejscowi wozacy zwozili furmankami z pobojowisk zwłoki
zabitych żołnierzy i układali do wykopanego uprzednio dużego dołu przy dzwonnicy."
Pokręciłem się dłużej po otoczeniu cerkwi.
Przeszedłem się jeszcze dalej na zachód i kilka-naście(dziesiąt) metrów dalej, na skaju zagajnika wypatrzyłem tam mini kopiec, może mieć te ok. 100 m kw, raczej mniej. Na pierwszy rzut oka wyglądało na wysypisko śmieci, a może jest to pozostałość po zbiorowej mogile?

[Nirven]

Ciekawe, czy będzie jakaś publikacja na ten temat? Coś więcej o wynikach badań - tych i innych bieszczadzkich nekropolii (Zubeńsko, Wola Michowa, itd.)? To już kolejny z przebadanych cmentarzy Bieszczadów i pogranicza z Beskidem Niskim, prace trwają od kilku lat. Wartościowe byłoby spojrzenie na wyniki tych prac, na to czy i ilu żołnierzy da się zidentyfikować i na to, jak rzeczywistość znana z dokumentów ma się do tej odkrywanej w ziemi.