Lustracja A.D. 1918

[oeffag]

Kolega dwójkarz napisał:

.....zakładam nikt na świecie nie wie więcej ode mnie,

też tak zakładamy.

może w końcu wydam.

w końcu wydaj!

[Józek]

Killian, dowódca tarnowskiej placówki, gorliwie tropiący polskich legionistów, w lutym 1918 r. w okolicy dworca o mało nie został zlinczowany przez tłum manifestujący przeciwko planom oddania przez Austriaków Chełmszczyzny Ukraińcom - pisze o tym w swoim artykule Wojciech Sypek (i przytacza zapisy ze wspomnień i relacji).

[oeffag]

Napisał onegdaj Kolega Józek:

Sprawa dokumentacji krakowskiej placówki była poruszana w kolejnych miesiącach na łamach prasy.

Faktycznie, sprawa tej dokumentacji od samego początku uzyskania niepodległości była wałkowana w prasie:
Niezawodny IKAC w numerze 212 z dn.05.11.1918 alarmował:

212. 05.11.1919.png

Jak się okazało, dokumentację przejęła "wojskowość" ale z niezrozumiałych względów szybko się jej pozbyła o czym również informował
IKAC ledwie trzy dni później.

215. 08.11.1918.png

Zastanawiajęce jest, dlaczego "wojskowość" przekazała tę dokumentację akurat tym posłom?

[Józek]

Może dlatego że ci akurat posłowie byli też naczelnikami wydziałów (w tym wojskowego i sprawiedliwości) w Polskiej Komisji Likwidacyjnej? Na dokładkę to jeden ludowiec, jeden endek i jeden socjalista. Być może oni stanowili wtedy po prostu prezydium PKL? Z prasy wynika że akta badał już potem kto inny - dwaj prokuratorzy ale wyznaczeni przez prezydium PKL.

[oeffag]

Może dlatego że ci akurat posłowie byli też naczelnikami wydziałów (w tym wojskowego i sprawiedliwości) w Polskiej Komisji Likwidacyjnej?

Sądzę, że masz rację Kolego Józku; to byłoby logiczne wytłumaczenie dlaczego akurat ci posłowie otrzymali tę dokumentację.
Chociaż nadal zdumiewa mnie fakt, że tę dokumentację wypuściła z ręki "wojskowość" - tu logiki nie widzę.

[oeffag]

Logika logiką ale sam fakt przejęcia archiwum austro-węgierskiego oddziału wywiadowczego najpierw przez polską "wojskowość"
a potem szybkie przekazanie go cywilom wzbudził duży niepokój w określonych kręgach.
Niektórzy postanowili się asekurować zawczasu i wymiksować z tematu. I to publicznie, w prasie jak niżej:

211.04.11.1918 - Kopia.png

[Józek]

Chociaż nadal zdumiewa mnie fakt, że tę dokumentację wypuściła z ręki "wojskowość" - tu logiki nie widzę.

Te pierwsze tygodnie i miesiące niepodległości to dużo wyzwań, zmian, sporów kompetencyjnych itp. Sądząc po relacjach prasowych nie bardzo wiedziano co to za akta, co mogą zawierać, czy są kompletne i czy to na pewno to ten zbiór o którym wszyscy mówią. Gen Roja był nominatem PKL, jakieś akta ponoć tej komisji wydał, część opieczętowano (wartę przy nich trzymali zdaje się harcerze) i tych już wydać nie chciał. Jego następca Gołogórski nakazał wydać akta członkom cywilnej komisji powołanej przez PKL, ale wiadomo że przejrzeli tylko dwa ostatnie roczniki, a przy przeglądaniu był stale obecny oficer (pytanie co im w ogóle wydano i czy akta opuszczały siedzibę komendy). Po kilku tygodniach zakończyli przeglądanie, ilość akt przerosła ich oczekiwania a aktami zainteresowały się msw i mswojs., a niedługo potem nie było już PKL.

[dwójkarz]

Killian, dowódca tarnowskiej placówki

Richard Kilian
emerytowany porucznik/
(tytularny?) emerytowany rotmistrz
5 pułk dragonów
Ośrodek Kontroli w Krasna a B
1 października 1915 – 30 grudnia 1915;
Dworcowy Ośrodek Wywiadowczy
w Oderbergu
kierownik 31 grudnia 1915 –
27 marca 1916;
Pomocniczy Ośrodek Wywiadowczy
w Tarnowie
kierownik 28 marca 1916 –
15 grudnia 1916;
Ośrodek Kontroli w Tarnowie
kierownik 15 grudnia 1916 – 1918
Oddział Policji Wojskowej w Tarnowie
kierownik styczeń 1917 – ?
(Passkontrollstelle Tarnów)
(styczeń 1917);
(Passviedierungsstelle Tarnów)
(od lutego 1917);
1918
oficer kontrwywiadu szwadron zapasowy 12 pułku dragonów.

Nie wiem (nie mogę teraz wyszukać) kiedy usunięty został z placówki w Tarnowie. Lipiec? Ostatni wpisany dokument mam z marca: Richard Kilian do Ośrodka Informacyjnego Komendy Wojskowej w Krakowie, Tarnów, 26 marca 1918 (K. u. k. Passkontrolle in Tarnów, Res. E. Nr 24 ad).

[Józek]

W blattach jest trochę ciekawych informacji o nim (jeszcze w 1907 r. uznany za inwalidę, przed wojną dyrektor przedstawicielstwa generalnego na Czechy "Hamburger-Amerika-Linie" (od 1923 prawdopodobnie w podobnej funkcji ale już w firmie „United American Lines Incorporated"), w I 1915 w szpitalu nr 2 Krakowie, w l. 1919-22 prawdopodobnie służył w armii czechosłowackiej), jednak z 1918 r. trafiłem tylko na wpisy o odznaczeniach: dla Richarda Kiliana, ur. 1880, ale to był Landsturmgefreiter z Landsturmbezirkskommandos Nr. 14 - oraz dla Lansturmschutze Richarda Kiliana ur. 1876.

[dwójkarz]

Ronge wspomniał go w Dwunastu latach... Zachowała się karta ewidencyjna w AT-OeStA/KA FA AOK Evb/NA Akten. Zajrzę do tego (gdzieś na Macu jest), może data urodzin będzie.

Ogólna uwaga: karty w wielu przypadkach zawierają tylko imię i nazwisko. Były zestawiane na przełomie 1916 i 1917, potem sukcesywnie uzupełniane, często jeszcze w listopadzie 1918 i potem. Niestety w 1916 brakowało już wielu materiałów personalnych z lat 1914-1915.
W sumie jest 2100 kart (numeracja ciągła od 1 do 2100 bez braków). Ale nie ma np. por. Józefa Stanslickiego, oficera konceptowego (2 NO?) z Ośrodka Informacyjnego Komendy Wojskowej w Przemyślu w końcówce wojny.